Droogte en de mineralenkringloop: wat betekent dat voor jouw bedrijf? 

Droogte beïnvloedt de gewasgroei, de voedervoorziening en de benutting van mineralen op het melkveebedrijf. Wanneer gewassen minder groeien en de bodem uitdroogt, verandert de opname en beschikbaarheid van stikstof en fosfaat. Met gerichte maatregelen op het gebied van bodem, bemesting, gewaskeuze en rantsoen is de mineralenbenutting bij droogte te verbeteren.

Minder gewasgroei, minder mineralenopname

Planten hebben water nodig om voedingsstoffen op te nemen en te benutten voor groei. Bij droogte sluiten de huidmondjes, neemt de fotosynthese af en groeit het gewas minder. Ook de opname van mineralen neemt af. Daardoor kunnen minderalen langer in de bodem de bodem aanwezig blijven en bij veranderende weersomstandigheden alsnog verloren gaan. 

Minder gras en maïs verandert de mineralenbalans

Een lagere gewasopbrengst betekent dat er minder mineralen met gras en mais van het land worden afgevoerd. Wanneer de bemesting op het gebruikelijke niveau blijft, kan de balans tussen aanvoer en afvoer van mineralen veranderen. Dit zien we vooral terug in via de stikstof- en fosfaatbodembalans van de KringloopWijzer.

Op bedrijfsniveau een lagere gewasopbrengst kan bovendien leiden tot extra aankoop van voer om de melkproductie op peil te houden. Met dit aangekochte voer komen extra stikstof en fosfaat het bedrijf binnen. 

Let op bij mestbenutting

De benutting van de mest is sterk afhankelijk van het bodemvocht en de gewasgroei. Op een droge bodem groeit het gewas beperkt en is de opname van nutriënten laag. Mest toedienen als het gewas weinig groeit, vergroot daarom de kans op verliezen. Bij warme, droge omstandigheden kan bovendien meer ammoniak vervluchtigen, afhankelijk van de mestsoort en toedieningstechniek.

Na een droge periode kan de situatie snel veranderen. Regen stimuleert de gewasgroei en de mineralisatie, waardoor meer stikstof beschikbaar kan komen. Stem de bemesting van de volgende snedes hierop af. Vooral op zandgrond is het belangrijk te voorkomen dat meer stikstof beschikbaar komt dan het gewas kan opnemen.

Welke maatregelen kun je nemen voor een betere mineralenbenutting?

1. Verbeter het waterbergend vermogen van de bodem – Een bodem met voldoende organische-stofgehalte, een goede bodemstructuur en een sterke beworteling houdt water langer vast. Voorkom daarnaast verdichting.
2. Stem bemesting af op de verwachte gewasopbrengst – Pas de bemesting aan de gewasbehoefte en de verwachte opbrengst aan.  Stel bemesting tijdens langdurige droogte zo nodig uit wanneer het gewas nauwelijks groeit. 
3. Zet beregening doelgericht in – Water is niet onbeperkt beschikbaar en beregen kost geld. Geeft daarom prioriteit aan percelen waar beregenen het meeste effect heeft op opbrengst en voervoorziening. Beregen gras in het voorjaar en mais in de zomer.
4. Pas de ruwvoerstrategie aan – Breng bij tegenvallende gras- en maïsopbrengsten tijde de ruwvoervoorraad in beeld.  Zo kunnen te korten eerder worden opgevangen. Houdt bij aangekocht voer ook rekening met de aanvoer van stikstof en fosfaat.
5. Kies een passende gewas- en teeltstrategie – Kies gewassen en rassen die passen bij de bodem en de lokale waterbeschikbaarheid. Dit kan bijdragen aan een stabielere voerproductie bij droogte.

Houd de mineralenkringloop inzichtelijk

Volg bij droogte niet alleen de gewasopbrengsten, maar kijk ook naar de aanvoer van voer en meststoffen, de afvoer via melk, dieren en mest.  

Met de KringloopWijzer kunnen de stikstof- en fosfaatbalans en de benutting op bedrijfsniveau worden geëvalueerd. Zo wordt duidelijk waar de knelpunten en mogelijkheden voor verbetering liggen. 

---