Familie Van de Heijning investeert in energiezekerheid en duurzaamheid

De familie Van de Heijning zet een nieuwe stap in de verduurzaming van het melkveebedrijf. Het bedrijf werkt continu aan de ontwikkeling van een toekomstbestendige bedrijfsvoering, waarin duurzaamheid, kringlooplandbouw en economisch perspectief hand in hand gaan. De investering in nieuwe zonnepanelen, gecombineerd met een batterijsysteem, past goed binnen die ambitie. Het bedrijf wekt meer duurzame energie op en kan deze beter benutten op de momenten dat de stroom nodig is.

Meer eigen duurzame energie

De bestaande zonnepanelen worden vervangen omdat deze technisch niet meer voldoen. Daarvoor in de plaats komt een nieuwe installatie met een verwachte jaaropbrengst van ongeveer 45.000 kWh. Daarmee stijgt de eigen zonnestroomproductie met circa 50% ten opzichte van de huidige situatie. Daarnaast wordt een batterijsysteem van 50 kWh geplaatst, gekoppeld aan een hybride omvormer en een energiemanagementsysteem.

Elektriciteit is voor een melkveebedrijf een belangrijke productiefactor. De familie Van de Heijning verbruikt jaarlijks ongeveer 60.000 kWh elektriciteit. Momenteel wordt ongeveer de helft daarvan zelf opgewekt en de andere helft ingekocht via het net. Met de nieuwe installatie stijgt de eigen opwek naar circa 45.000 kWh per jaar, waardoor een groter deel van de energiebehoefte met stroom van het eigen dak wordt ingevuld.

Minder afhankelijk van het elektriciteitsnet

De combinatie van zonnepanelen en een accu zorgt ervoor dat opgewekte zonnestroom beter op het eigen bedrijf kan worden benut. Dat wordt extra belangrijk nu de salderingsregeling wordt afgeschaft en terugleveren aan het net minder aantrekkelijk wordt. Ook de onrust op de energiemarkt versterkt de keuze om minder afhankelijk te zijn van externe energieleveranciers en schommelende energieprijzen.

Daarnaast vergroot het batterijsysteem de bedrijfszekerheid. Bij een volledig opgeladen accu kan het bedrijf bij een stroomstoring ongeveer 14 uur blijven draaien. Voor een melkveebedrijf, waar (robot)melken, melkkoeling en veemanagement continu doorgaan, is dat een belangrijke meerwaarde.

Eigen energie: wel zo duurzaam?

Binnen kringlooplandbouw ligt de nadruk vaak op voer, mest, bodem en mineralen. Ook energie maakt echter onderdeel uit van een toekomstbestendig bedrijfssysteem. Door meer duurzame energie zelf op te wekken én op het eigen bedrijf te gebruiken, wordt de energiestroom korter en lokaler. Dat draagt bij aan een robuuster bedrijfsmodel en een verdere verduurzaming van de bedrijfsvoering.

Een vraag die bij de ondernemers leeft, is welk effect deze investering heeft op de duurzaamheidsindicatoren uit de KringloopWijzer. Uit de analyse blijkt dat de investering uitsluitend invloed heeft op de broeikasgasemissie en geen effect heeft op de overige projectdoelen binnen Koeien & Kansen. In onderstaande tabel zijn drie situaties met elkaar vergeleken: een bedrijf met grijze stroom, de huidige situatie met groene stroom en de nieuwe situatie met groene stroom, zonnepanelen en een batterij.

Beperkte invloed op de KringloopWijzer

De nieuwe installatie halveert de CO₂-emissie die samenhangt met het elektriciteitsverbruik ten opzichte van de huidige situatie. Toch verandert de totale broeikasgasemissie per kilogram meetmelk nauwelijks. Dat komt doordat het totale elektriciteitsverbruik vrijwel gelijk blijft en elektriciteit slechts een beperkt aandeel heeft in de totale broeikasgasemissie van een melkveebedrijf.

De grootste klimaatwinst wordt gerealiseerd bij de overstap van grijze naar groene stroom. Ook dit effect blijft met ongeveer 10 gram CO₂-equivalent per kilogram meetmelk relatief beperkt.

De analyse laat zien dat investeringen in eigen duurzame energie slechts beperkt zichtbaar worden in de gangbare duurzaamheidskengetallen.

Tabel: effect op broeikasgasemissie

Situatie	Productie CO2-eq uit elektriciteit	Aandeel van totale CO2-productie	Totale broeikasgasemissie per kg meetmelk
Grijze stroom	15.908 kg	1,30%	748 gram CO2-eq
Groene stroom huidige situatie	1.079 kg	0,09%	738 gram CO2-eq
Groene stroom en nieuwe zonnepanelen/ batterijen (accu’s)	518 kg	0,04%	738 gram CO2-eq

Verduurzaming is breder dan stikstof

De resultaten roepen een bredere vraag op. In de recent gepubliceerde stikstofaanpak van het kabinet ligt de nadruk op het terugdringen van stikstofemissies en het herstellen van de natuur. Dat zijn belangrijke doelstellingen, maar deze praktijkcasus laat zien dat verduurzaming meer omvat dan alleen emissiereductie.

Investeringen in energiezekerheid, circulariteit, bedrijfscontinuïteit en een kleinere afhankelijkheid van externe energie dragen eveneens bij aan een toekomstbestendig melkveebedrijf. Deze effecten zijn echter vaak slechts beperkt zichtbaar in de huidige duurzaamheidsindicatoren. De ondernemer vraagt zich daarom af of de beleidsmatige focus soms te eenzijdig op stikstof ligt, waardoor andere duurzame ontwikkelingen op het boerenerf minder aandacht krijgen.

Praktisch advies

Tot slot geeft de ondernemer een praktisch advies aan collega’s die een vergelijkbare investering overwegen: maak vooraf duidelijke afspraken met de leverancier over de afvoer en verwerking van de oude zonnepanelen. Daarmee wordt voorkomen dat afgedankte panelen op het bedrijf achterblijven.