Haal meer uit uw MPR-jaarcijfers
Een goede kringloop begint bij het zo goed mogelijk benutten van alle nutriënten die op het bedrijf aanwezig zijn. In Nederland ligt de nadruk vooral op stikstof (N) en fosfaat (P). Bemesting en veevoeding zijn daarom terechte aandachtspunten. Maar ook gezondheid, vruchtbaarheid en levensduur van de veestapel hebben in invloed op de resultaten van de KringloopWijzer.
De meeste bedrijven zijn deelnemer aan de MPR. De jaarlijkse cijfers zijn net gedeeld en bieden daarvoor waardevolle aanknopingspunten. Ze vertellen namelijk veel meer dan alleen hoeveel melk uw koeien produceren. Er zijn diverse kengetallen met een directe link met de uiteindelijke resultaten in de KringloopWijzer.
Bekijk de melkproductie per leeftijdsgroep
Waarschijnlijk kijkt u bij het MPR-jaaroverzicht als eerste naar de melkproductie en gehalten aan vet en eiwit. Controleer of deze cijfers op jaarbasis (1 september tot 1 september) overeenkomen met de gegevens van uw melkfabriek. Zijn er afwijkingen? Ga dan na waar die vandaan komen.
Vergelijk vervolgens de cijfers met die van andere bedrijven in de regio, provincie of landelijk. Minstens zo interessant is de vergelijking binnen uw eigen veestapel.
Bekijk daarvoor melkproductie van vaarzen, tweedekalfskoeien en oudere koeien. Het verschil tussen de groepen geeft in zich in de ontwikkeling van de melkproductie. Blijft de melkproductie bij vaarzen meer dan 1500 kg melk achter bij die van de tweekalfskoeien? Dan vraagt de jongveeopfok meer aandacht. Het doel is dat vaarzen met nagenoeg hetzelfde hoeveelheid voer steeds meer melk gaan produceren.
Ook bij de overgang naar de derde lactatie en hoger moet de productie verder groeien. Een extra stap van ongeveer 1000 kg is daarbij een mooie indicatie. Blijft de groei uit? Dan kan dat wijzen op problemen bij oudere koeien. Denk aan klauw- en uierproblemen, problemen tijdens de transitieperiode of andere gezondheidsproblemen.
Door deze problemen te verminderen, kunnen koeien meer melk produceren met dezelfde hoeveelheid voer. Dat is gunstig voor de benutting van nutriënten en kan bijdragen aan betere resultaten in de KringloopWijzer, bijvoorbeeld een lagere krachtvoergift, lage footprint per kg meetmelk en een lager stikstof- en fosfaatbodemoverschot.
Vruchtbaarheid en levensduur tellen mee
Ook de tussenkalftijd (TKT) is een interessant kengetal op het MPR-jaaroverzicht. Het is misschien een wat ouder kengetal, maar geeft nog altijd een goede indicatie van het uiteindelijke resultaat van de vruchtbaarheid.
Een hoogproductieve koe is doorgaans efficiënter dan een koe die al langere tijd in lactatie is. Een goede vruchtbaarheid vormt daarvoor een belangrijke basis. Ook voor de beoordeling van de voerefficiëntie is vruchtbaarheid dus een aandachtspunt.
In Amerikaanse berekeningen van de voerefficiëntie wordt uitgegaan van 150 lactatiedagen als uitgangspunt. Per 50 dagen extra lactatie wordt een correctie van 0,13 VE toegepast. Daarmee wordt duidelijk dat ook de vruchtbaarheid invloed heeft op de berekende voerefficiëntie.
De onderste regel in datzelfde blok (op het MPR-jaaroverzicht) geeft inzicht in de afgevoerde koeien. Hoeveel dieren zijn er afgevoerd en welk percentage is dat van het gemiddelde aantal aanwezige dieren. Een lage vervanging is in principe het streven, want dan hebt u ook minder jongvee nodig. En dat draagt ook weer bij aan goede uitkomsten van kengetallen in de KringloopWijzer.
Met een goede verzorging laten veel bedrijven een vervanging zien van minder van 25%. Exacte gemiddelde cijfers staan hier ook niet aangegeven, maar liggen aanzienlijk hoger. Zit uw bedrijf daarboven? Onderzoek dan wat de oorzaken zijn. Waarom worden koeien afgevoerd en wat kunt u doen om dat te voorkomen?
De combinatie van deze cijfers kunnen een indicatie zijn om de veeverzorging op uw bedrijf te verbeteren.
De productie van de vaarzen ten opzichte van oudere koeien en verder groei in productie (een toename van ongeveer 1000 – 1500 kg melk per lactatiegroep) geven inzicht in de kwaliteit van de jongvee opfok en het verloop in de transitieperiode. Dit is vooral belangrijk bij de overgang naar de derde lactatie en daarna.
Ook de vruchtbaarheid geeft, in combinatie met totale gezondheid, belangrijke informatie over de prestaties van uw veestapel.
Het vervangingspercentage brengt deze factoren uiteindelijk samen. Met een goed fokbeleid, een goede jongveeopfok en een goede verzorging moet een structurele vervanging van 25% of lager haalbaar zijn.
Zit u hoger dan 25%, ga dan eens kijken wat de oorzaak is. Vaak is er een ‘klein’ probleem, wat indirect voor meer problemen zorgt. En dat is vervolgens terug te zien in minder goede resultaten in de KringloopWijzer.
Wat levert een betere veeverzorging op
De invloed van diergezondheid, vruchtbaarheid en vervanging op de voerefficiëntie kan in praktijk aanzienlijk zijn en kunnen effect hebben op het resultaat binnen de KringloopWijzer. Enkele voorbeelden:
- Een lager celgetal: een daling van 100.000 cellen/mg kan de voerefficiëntie (VE) met ongeveer 3,5% verbeteren
- Een kortere tussenkalftijd: een verkorting van 430 naar 380 dagen kan de VE met circa 4 tot 5% verbeteren.
- Minder pensverzuring: het voorkomen van pensverzuring kan, als dit op het bedrijf speelt, ongeveer 0,1 punt voerefficiëntie opleveren.
- Minder vervanging: bij een hoge vervanging zijn meer vaarzen nodig. Er moet dus meer jongvee aangehouden worden, die voer nodig hebben, maar nog geen melk leveren. De voerefficiëntie ligt in de eerste lactatie ongeveer 5% lager.
- Minder klauw- en pootproblemen: Koeien met pijnlijke klauwen en poten besteden energie aan herstel en bewegen minder makkelijk. Dat kan ten koste gaan van de voeropname en melkproductie.
Natuurlijk probeert u zoveel mogelijk goed te doen, en bent u meer vee-verzorger dan vee verpleger. Maar uit de cijfers blijkt dat er op veel bedrijven de vervanging veel hoger is dan gewenst. Het zit vaak in kleine zaken rond specifieke groepen, hygiëne en looplijnen voor het vee. Probeer daar wat aan te doen. Het levert op meerdere fronten winst op.

Over de KringloopWijzer
De KringloopWijzer geeft de melkveehouder inzicht in zijn milieu- en klimaatprestaties op zijn bedrijf, waardoor hij/zij nog beter kan sturen op de benutting van mineralen. De rekenregels van deze tool zijn wetenschappelijk onderbouwd en de ontwikkeling ervan wordt gefinancierd door het ministerie van LNV en ZuivelNL. Het beheer van de Centrale Database van de KringloopWijzer ligt bij ZuivelNL.